یبوست یکی از مشکلات رایج فضانوردان است، اما دانشمندان هنوز به‌طور کامل متوجه نشده‌اند که چرا گذراندن زمان در فضا می‌تواند بر روند طبیعی هضم تأثیر بگذارد. پژوهش جدیدی از دانشگاه کپنهاگن، که به‌صورت مشترک با ناسا انجام شده، توضیحی ممکن برای این موضوع ارائه می‌دهد.
در این مطالعه، نمونه‌های خونی ۵۲ فضانورد که ماه‌ها در ایستگاه فضایی بین‌المللی بوده‌اند، مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان می‌دهد که سیستم گوارش در فضانوردان به‌سرعت پس از ترک زمین دچار تغییراتی می‌شود. جیورجیا لا باربرا، نویسنده اصلی و استادیار در بخش تغذیه، ورزش و علوم ورزشی می‌گوید: “ما تغییراتی در نمونه‌های خونی فضانوردان مشاهده کردیم که نشان می‌دهد باکتری‌های روده در عرض چند هفته پس از ورود به فضا شروع به تخمیر پروتئین بیشتر از حد معمول می‌کنند و این تغییر تا بازگشت به زمین ادامه دارد.”
تخمیر پروتئین زمانی اتفاق می‌افتد که باکتری‌ها در روده به جای فیبر، پروتئین را تجزیه می‌کنند. این فرآیند مختص فضانوردان نیست و می‌تواند در افرادی که روی زمین هستند نیز رخ دهد. دانشمندان بر این باورند که میکروگرانش ممکن است حرکت غذا را در دستگاه گوارش کند کند.
اگر غذا مدت‌زمان بیشتری در روده باقی بماند، باکتری‌ها زمان بیشتری برای تخمیر پروتئین خواهند داشت. هنریک روآگر، یکی از نویسندگان مقاله و استادیار در همان بخش می‌گوید: “عدم وجود جاذبه در فضا احتمالاً باعث می‌شود غذا به‌طور کندتری از روده عبور کند و این با واقعیت افزایش تخمیر پروتئین مطابقت دارد. این موضوع می‌تواند به توضیح یبوست در فضانوردان کمک کند.”
این پژوهش به بررسی متابولیت‌ها در خون فضانوردان پرداخته است. متابولیت‌ها مولکول‌های کوچکی هستند که در جریان خون در حال گردش‌اند و می‌توانند سرنخ‌هایی درباره عملکرد بدن ارائه دهند. با تجزیه و تحلیل این مولکول‌ها، محققان می‌توانند درباره فرآیندهایی از قبیل رژیم غذایی و متابولیسم تا آنچه در روده‌ها اتفاق می‌افتد، اطلاعات کسب کنند.
این نتایج ممکن است فراتر از موضوع هضم اهمیت داشته باشند، زیرا تغییرات در روده می‌توانند بر سایر بخش‌های بدن، از جمله مغز تأثیر بگذارند. لارس اووه دراگستد، نویسنده ارشد این مطالعه، می‌گوید: “ما می‌دانیم که محصولات تخمیر پروتئین معمولاً با عواقب منفی سلامت مانند آسیب کلیوی، تأثیرات احتمالی بر خلق‌وخو یا کاهش توانایی تمرکز مرتبط هستند.”
این یافته‌ها ممکن است به‌خصوص با توجه به برنامه‌ریزی آژانس‌های فضایی برای مأموریت‌های طولانی‌تر به ماه و در نهایت مریخ اهمیت پیدا کنند. فضانوردانی که در این سفرها شرکت می‌کنند ممکن است زمان بیشتری را بدون جاذبه زمین بگذرانند. جیورجیا لا باربرا می‌گوید: “هنگامی که برای سفرهای طولانی‌تر در فضا برنامه‌ریزی می‌کنیم – به‌عنوان مثال به مریخ – ممکن است نیاز به اقداماتی برای کاهش اثرات منفی سفر فضایی بر روده‌ها داشته باشیم.”
محققان می‌گویند چندین روش ممکن است به کاهش این تغییرات گوارشی کمک کند. هنریک روآگر اضافه می‌کند: “یافته‌های ما می‌توانند به مداخلات بالقوه اطلاعات دهند – چه از طریق افزایش فیبر غذایی، مکمل‌های پیش‌بیوتیک یا سایر درمان‌هایی که حرکات دودی و زمان عبور روده را افزایش می‌دهند. این روند به کاهش تخمیر پروتئین و در نتیجه فراهم آوردن محیطی سالم برای روده کمک می‌کند و از عواقب منفی سلامت جلوگیری می‌کند.”
حرکات دودی به انقباضات هماهنگ عضلانی اشاره دارد که غذا و مواد زائد را از طریق دستگاه گوارش حرکت می‌دهد. تقویت این حرکت می‌تواند مدت‌زمانی را که مواد در روده باقی می‌مانند، کاهش دهد و فرصت تخمیر بیش از حد پروتئین را کاهش دهد.
این یافته‌ها همچنین می‌توانند به بیماران در زمین کمک کنند. افرادی که مدت طولانی در بستر هستند نیز معمولاً دچار یبوست می‌شوند. محققان پیشنهاد می‌کنند که کاهش حرکت روده در این بیماران ممکن است تغییرات مشابهی در تخمیر روده ایجاد کند.
